Sırt Ağrısı Neden Olur?
Sırt ağrısı, boyun ile bel arasındaki torakal bölgede hissedilen ağrı ve rahatsızlık durumudur. Bel ağrısı kadar yaygın olmasa da günlük yaşam kalitesini önemli ölçüde düşürebilen bir şikayettir. Modern yaşam tarzının getirdiği uzun süreli masa başı çalışma, kötü postür alışkanlıkları ve hareketsizlik sırt ağrısının giderek daha sık görülmesine neden olmaktadır. Çoğu sırt ağrısı mekanik kökenli olup yaşam tarzı düzenlemeleri ve egzersiz ile kontrol altına alınabilir.
Postür Bozuklukları ve Kas Gerginliği
Kötü duruş alışkanlıkları sırt ağrısının en yaygın nedenlerinden biridir. Bilgisayar başında öne eğik oturma, akıllı telefon kullanımı sırasında başı öne eğme ve omuzları içe doğru düşürme torakal bölgedeki kaslarda kronik gerginliğe yol açar. Üst çapraz sendrom olarak bilinen bu postür bozukluğunda göğüs kasları kısalırken sırt kasları zayıflar.
Uzun süreli aynı pozisyonda kalma kasların yorulmasına ve ağrıya neden olur. Özellikle masa başı çalışanları, şoförler ve öğrenciler bu durumdan sık etkilenir. Ergonomik olmayan çalışma ortamı sorunu daha da kötüleştirir. Düzenli molalar verme, germe egzersizleri yapma ve ergonomik düzenlemeler yapma bu tür ağrıların önlenmesinde etkilidir.
Torakal Disk Hernisi ve Dejenerasyon
Torakal bölgede disk hernisi lomber bölgeye göre daha nadir görülür çünkü kaburga kafesi bu bölgeye stabilite sağlar. Ancak oluştuğunda omurilik basısı riski nedeniyle daha ciddi sonuçlara yol açabilir. Ağrı genellikle sırtta başlar ve göğüs ön duvarına doğru yayılabilir. Uyuşma, güçsüzlük ve nadir durumlarda mesane bağırsak fonksiyon bozuklukları görülebilir.
Torakal spondiloz yaşlanmayla birlikte gelişen dejeneratif değişikliklerdir. Disk yüksekliğinin azalması, osteofit oluşumu ve faset eklem artrozu sırt ağrısına katkıda bulunur. Scheuermann hastalığı ergenlik döneminde başlayan ve torakal kifozun artmasına neden olan gelişimsel bir durumdur ve ilerleyen yaşlarda sırt ağrısına yol açabilir.
Kas-İskelet Sistemi Hastalıkları
Skolyoz omurganın yana doğru eğriliğidir ve torakal bölgede ağrıya neden olabilir. Hafif eğrilikler genellikle belirti vermezken ileri dereceli skolyoz kas dengesizliği ve ağrıya yol açar. Osteoporoz torakal vertebralarda kompresyon kırıklarına zemin hazırlayabilir ve özellikle postmenopozal kadınlarda ani başlayan sırt ağrısının önemli bir nedenidir.
Ankilozan spondilit inflamatuvar bir hastalık olup torakal bölgeyi sıklıkla etkiler. Sabah tutukluğu, hareketle azalan ağrı ve zamanla artan kifoz karakteristik bulgulardır. Fibromiyalji yaygın kas iskelet ağrısı yapan kronik bir durumdur ve sırt bölgesinde hassas noktalar bulunabilir. Miyofasiyal ağrı sendromu sırt kaslarında tetik noktaların varlığıyla seyreder.
İç Organ Kaynaklı Sırt Ağrısı
Sırt ağrısı her zaman kas iskelet sistemi kaynaklı olmayabilir. Kalp hastalıkları özellikle miyokard enfarktüsü sırta yayılan ağrıyla prezente olabilir. Aort diseksiyonu ani başlayan, yırtılma tarzında şiddetli sırt ağrısına neden olabilir ve acil müdahale gerektirir. Plevral hastalıklar ve pnömoni göğüs ve sırt bölgesinde ağrıya yol açabilir.
Safra kesesi hastalıkları sağ skapula altına yayılan ağrı yapabilir. Pankreatit sırta vuran şiddetli karın ağrısıyla karakterizedir. Böbrek enfeksiyonları ve taşları kostovertebral açıda ağrıya neden olabilir. Bu nedenle mekanik nedenlere uymayan, alarm belirtileri taşıyan veya tedaviye yanıt vermeyen sırt ağrılarında iç organ patolojileri mutlaka değerlendirilmelidir.
Tanı ve Tedavi
Sırt ağrısında tanı klinik değerlendirme ile başlar. Ağrının karakteri, süresi, tetikleyicileri ve eşlik eden belirtiler önemli ipuçları sağlar. Nörolojik muayene sinir tutulumunun değerlendirilmesinde gereklidir. Görüntüleme yöntemleri olarak direkt radyografi yapısal anomalileri, manyetik rezonans görüntüleme yumuşak doku patolojilerini değerlendirmede kullanılır.
Mekanik sırt ağrısının tedavisinde postür düzeltme, ergonomik düzenlemeler, düzenli egzersiz ve stres yönetimi temel yaklaşımlardır. Fizik tedavi programları kas güçlendirme ve esneklik egzersizlerini içerir. Ağrı kontrolünde antiinflamatuvar ilaçlar ve kas gevşeticiler kullanılabilir. Kronik ağrıda bilişsel davranışçı terapi ve multidisipliner ağrı yönetimi programları faydalı olabilir. Egzersiz alışkanlığı kazandırma ve aktif yaşam tarzını teşvik etme uzun vadeli ağrı kontrolünün anahtarıdır.